Człowiek a środowisko - warunki przyrodnicze i charakter antropopresji pogranicza Wielkopolski i Pomorza we wczesnym średniowieczu w świetle badań geoarcheologicznych kompleksu osadniczego w Santoku

 

Celem tych multidyscyplinarnych studiów jest poznanie interakcji zachodzących między człowiekiem a środowiskiem na pograniczu Pomorza i Wielkopolski we wczesnym średniowieczu, na bazie danych pozyskanych w wyniku badań grodziska w Santoku (stan. 1). Postępowanie takie z jednej strony zobrazuje proces, czyli przemiany środowiska przyrodniczego w tym regionie, których nie da się uzyskać na podstawie analizy jedynie źródeł archeologicznych, ale także charakter i skalę antropopresji. Geoarcheologia to dyscyplina, która w założeniu wykorzystuje doświadczenie i metody badań różnych dziedzin nauki: przyrodniczych, jak i archeologii. W przedstawianym projekcie będą realizowane badania z zakresu geomorfologii, geologii, geochemii, sedymentologii, palinologii oraz paleontologii zintegrowanych z badaniami archeologicznymi. Do datowania bezwzględnego zabytków archeologicznych oraz próbek przyrodniczych zostaną wykorzystane analizy dendrochronologiczne i radiowęglowe.

fot1Santok

Grodzisko w Santoku (fot. W. Rączkowski).


Taka interdyscyplinarna współpraca poszerza naszą wiedzę dostarczając nie tylko całkiem nowych informacji na temat przeszłości stanowiska, ale także prowokuje nowe pytania, wręcz uświadamia je. Należy zaznaczyć, że są to nieinwazyjne, albo mało inwazyjne (odwierty, sondaże) metody badań, co jest niezmiernie ważne w kontekście ochrony naszego dziedzictwa kulturowego.

fot2Santok

Konstrukcje drewniane podwalin wału obronnego.


Głównymi powodami podjęcia takiej tematyki badawczej jest brak kompleksowych badań warunków środowiska przyrodniczego w strefie pogranicza Wielkopolski i Pomorza, w rejonie Santoka i niemożność wyjaśnienia przy pomocy tylko źródeł archeologicznych czynników prowokujących różnorodne działania mieszkańców tego terenu w przeszłości. Dokładna analiza warunków naturalnych panujących na tym terenie pozwoli odpowiedzieć na podstawowe pytania o to jak mieszkańcy osiedla i grodu radzili sobie ze zmiennymi stanami wody i zalewami przez rzeki, jakie temperatury panowały w tym okresie i jaka roślinność ich otaczała, a także jak przygotowano wyniesienie w widłach rzeki by spełniało wymogi miejsca sprzyjającego osadnictwu oraz gdzie znajdowały się gleby odpowiednie pod uprawę , użytkowane przez człowieka. Realizacja projektu jest przewidziana w latach 2016-2019. Fundusze na badania pozyskano w konkursie Narodowego Centrum Nauki -Sonata 5 Bis.