ZESPÓŁ NAUKOWO-BADAWCZY „POLSKA PIASTÓW: SPOŁECZEŃSTWO I KULTURA”

Zespół powstał w styczniu 2012 r. Kieruje nim prof. ndzw. PAN dr hab. Michał Kara. Jest to jedyny tego rodzaju zespół naukowo-badawczy w strukturach Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Grupuje on archeologów, w tym 4 samodzielnych pracowników nauki z tytułem profesora zwyczajnego lub stopniem profesora nadzwyczajnego, 3 doktorów oraz 3 magistrów, których zainteresowania naukowe skoncentrowane są wokół zagadnień formowania się i funkcjonowania państwa Piastów.
Powyższa problematyka była dotychczas rozpatrywana w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN w dwu zespołach badawczych: warszawskim i poznańskim (Pracownia Wczesnego Średniowiecza IAE PAN w Poznaniu). Powołanie w to miejsce jednego zespołu naukowego miało na celu  usprawnienie badań. Za kluczowe uznano wdrożenie modelu studiów multidyscyplinarnych przy zachowaniu pełnej autonomii procedury badawczej dyscyplin, których ustalenia będą wykorzystywane w projekcie. Ważne wydaje się zwłaszcza włączenie w obręb pola badawczego archeologii ustaleń archeobiologii oraz antropologii porównawczej.

Aktualnie działalność naukowa zespołu koncentruje się wokół archeologicznych syntez państwa piastowskiego (Andrzej Buko, Michał Kara, Przemysław Urbańczyk). Podwaliny dla tego rodzaju działań stanowią dostrzeżone przez środowisko naukowe monografie problemowe, które w ostatniej dekadzie opublikowali członkowie zespołu: Andrzej Buko, Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej (Warszawa 2005, wyd. I), Przemysław Urbańczyk, Trudne początki Polski (Wrocław 2008) oraz Mieszko Pierwszy Tajemniczy (Toruń 2012), Michał Kara, Najstarsze państwo Piastów – rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne (Poznań 2009).

Odrębny nurt badań, realizowany przez Wojciecha Dzieduszyckiego i Beatę Banach, dotyczy problematyki transformacji kulturowej i osadniczej na przełomie wczesnego i późnego średniowiecza, odzwierciedlonej w źródłach archeologicznych z terenu Wielkopolski doby późnopiastowskiej. Dodajmy, że Beata Banach to autorka najnowszego jak dotąd opracowania stanu badań archeologicznych późnośredniowiecznego Poznania.

Wojciech Dzieduszycki (we współpracy z Joanną Sawicką) zajmuje się także problematyką średniowiecznej Kruszwicy. Wspomniany badacz jest autorem liczących się opracowań archeologicznych wspomnianego grodu oraz regionu Kujaw okresu średniowiecza, m.in. opublikowanej ostatnio syntezy Kruszwica – piastowska domena nad Gopłem (w: Pradzieje Wielkopolski. Od epoki kamienia do średniowiecza, red. M. Kobusiewicz, Poznań 2008).

Analizie przestrzennych powiązań kulturowych państwa Piastów we wczesnym średniowieczu dotyczą studia Kingi Zamelskiej-Monczak, Adama Kędzierskiego oraz Dariusza Wyczółkowskiego.

Członkowie zespołu prowadzą aktualnie badania wykopaliskowe o charakterze weryfikacyjno-sondażowym na grodziskach z Ziemi Lubuskiej (Kinga Zamelska-Monczak w Santoku, a Michał Kara w Pszczewie pod Międzyrzeczem).  

Zespół realizuje projekty naukowe NPRH (Michał Kara, Wojciech Dzieduszycki, Przemysław Urbańczyk, Kinga Zamelska-Monczak, Joanna Sawicka) oraz projekty naukowe NCN (Kinga Zamelska-Monczak; Michał Kara [koordynacja projektu dr. Bartłomieja Gruszki „Fuga 4”, stypendysty IAE PAN]). Ponadto Michał Kara koordynuje z ramienia IAE PAN interdyscyplinarny projekt badawczy realizowany we współpracy z Instytutem Archeologii Czeskiej Akademii Nauk w Pradze.

Skład zespołu:
1. Dr hab. prof. ndzw. PAN Michał Kara (IAE PAN Poznań) - kierownik zespołu
2. Prof. dr hab. Andrzej Buko (IAE PAN Warszawa)
3. Dr hab. Wojciech Dzieduszycki (emerytowany profesor PAN; kierownik grantu NPRH „Wczesnośredniowieczna Kruszwica” realizowanego w IAE PAN w Poznaniu)
4. Prof. dr hab. Przemysław Urbańczyk (IAE PAN Warszawa)  
5. Dr Kinga Zamelska-Monczak (IAE PAN Poznań)
6. Dr Adam Kędzierski (IAE PAN Kalisz)
7. Mgr Beata Banach (IAE PAN Poznań)
8. Mgr Joanna Sawicka (IAE PAN Poznań)
9. Mgr Dariusz Wyczółkowski (IAE PAN Warszawa)
10. Dr Bartłomiej Gruszka (stypendysta IAE PAN w Poznaniu w latach 2015-2018)

Wiodąca problematyka naukowo-badawcza:
•    Andrzej Buko; Michał Kara; Przemysław Urbańczyk (państwo Piastów w badaniach multidyscyplinarnych: geneza, społeczeństwo, kultura, kontekst porównawczy)
•    Kinga Zamelska-Monczak (przemiany osadniczo-kulturowe na pograniczu Wielkopolski w okresie formowania się państwa Piastów na przykładzie wybranych mikroregionów; planowana ściślejsza współpraca z dr Justyną Kolendą z IAE PAN Wrocław, w związku z wielonurtowymi studiami porównawczymi zespołów grodowych w Santoku [pogranicze z Pomorzem] i Miliczu [pogranicze ze Śląskiem] – kluczy Królestwa Polskiego).
•    Adam Kędzierski (przemiany społeczno-kulturowe związane z tworzeniem się i funkcjonowaniem państwa Piastów odzwierciedlone w źródłach numizmatycznych)  
•    Wojciech Dzieduszycki, Joanna Sawicka (kultura monarchii piastowskiej w źródłach archeologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów z Kruszwicy)
•    Dariusz Wyczółkowski (kultura monarchii piastowskiej w źródłach archeologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem odkryć w Zawichoście i Sandomierzu)
•    Beata Banach, Wojciech Dzieduszycki (kultura piastowskiej monarchii stanowej w źródłach archeologicznych na przykładzie Wielkopolski)
•    Bartłomiej Gruszka (przemiany osadnictwa grodowego we wczesnym średniowieczu na obszarze obecnej Ziemi Lubuskiej)