Zespół powstał w styczniu 2012 r. Kieruje nim prof. dr hab. Michał Kara. Jest to jedyny tego rodzaju zespół naukowo-badawczy w strukturach Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Grupuje on archeologów, w tym trzech samodzielnych pracowników nauki z tytułem naukowym profesora lub profesora emeritusa, jednego ze stopniem doktora oraz dwu z tytułem magistra, których zainteresowania naukowe skoncentrowane są wokół zagadnień formowania się i funkcjonowania państwa Piastów.

Powyższa problematyka była dotychczas rozpatrywana w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN w dwu zespołach badawczych: warszawskim i poznańskim (Pracownia Wczesnego Średniowiecza IAE PAN w Poznaniu). Powołanie w to miejsce jednego zespołu naukowego miało na celu usprawnienie badań. Za kluczowe uznano wdrożenie modelu studiów multidyscyplinarnych przy zachowaniu pełnej autonomii procedury badawczej dyscyplin, których ustalenia będą wykorzystywane w projekcie. Ważne wydaje się zwłaszcza włączenie w obręb pola badawczego archeologii ustaleń archeobiologii oraz antropologii porównawczej.

Aktualnie działalność naukowa zespołu koncentruje się wokół archeologicznych syntez państwa piastowskiego (Michał Kara we współpracy z Jagodą Mizerką, Przemysław Urbańczyk). Podwaliny dla tego rodzaju działań stanowią dostrzeżone przez środowisko naukowe monografie problemowe, które w ostatniej dekadzie opublikowali członkowie zespołu: Przemysław Urbańczyk, Trudne początki Polski (Wrocław 2008); Mieszko Pierwszy Tajemniczy (Toruń 2012), Michał Kara, Najstarsze państwo Piastów – rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne (Poznań 2009) oraz Michał Kara, Mirosław Makohonienko, Andrzej Michałowski, Przemiany osadnictwa i środowiska przyrodniczego Poznania i okolic od schyłku starożytności do lokacji miasta (Poznań 2016).

Odrębny nurt badań, realizowany przez Wojciecha Dzieduszyckiego, dotyczy problematyki transformacji kulturowej i osadniczej na przełomie wczesnego i późnego średniowiecza, odzwierciedlonej w źródłach archeologicznych z terenu Wielkopolski doby późnopiastowskiej. Wojciech Dzieduszycki (we współpracy z Joanną Sawicką) zajmuje się także problematyką średniowiecznej Kruszwicy. Wspomniany badacz jest autorem liczących się opracowań archeologicznych wspomnianego grodu oraz regionu Kujaw okresu średniowiecza, m.in. opublikowanej ostatnio syntezy Kruszwica – piastowska domena nad Gopłem (in: Pradzieje Wielkopolski. Od epoki kamienia do średniowiecza, ed. M. Kobusiewicz, Poznań 2008). Joanna Sawicka realizuje ponadto studia problemowe nad produkcją szklarską w Polsce wczesnopiastowskiej i państwie bułgarskim XII wieku.
Analizie przestrzennych powiązań kulturowych państwa Piastów we wczesnym średniowieczu dotyczą studia Kingi Zamelskiej-Monczak. Prowadzi ona aktualnie badania wykopaliskowe o charakterze weryfikacyjno-sondażowym na grodziskach Ziemi Lubuskiej, zwłaszcza w Santoku.
Zespół uczestniczy w projektach naukowych NPRH (Michał Kara, Wojciech Dzieduszycki, Przemysław Urbańczyk, Joanna Sawicka) oraz NCN (Kinga Zamelska-Monczak). Ponadto Michał Kara koordynuje z ramienia IAE PAN interdyscyplinarny projekt badawczy realizowany we współpracy z Instytutem Archeologii Czeskiej Akademii Nauk w Pradze.

Skład zespołu:
1. Prof. dr hab. PAN Michał Kara (IAE PAN Poznań) - kierownik zespołu
2. Dr hab. Wojciech Dzieduszycki (emerytowany profesor PAN; kierownik
grantu NPRH „Wczesnośredniowieczna Kruszwica” realizowanego w IAE PAN w
Poznaniu)
3. Prof. dr hab. Przemysław Urbańczyk (IAE PAN Warszawa)
4. Dr Kinga Zamelska-Monczak (IAE PAN Poznań)
5. Mgr Joanna Sawicka (IAE PAN Poznań)
6. Mgr Jagoda Mizerka (IAE PAN Poznań)

Wiodąca problematyka naukowo-badawcza:
• Michał Kara; Przemysław Urbańczyk; Jagoda Mizerka (państwo Piastów w badaniach multidyscyplinarnych: geneza, społeczeństwo, kultura, kontekst porównawczy)
• Kinga Zamelska-Monczak (przemiany osadniczo-kulturowe na pograniczu Wielkopolski w okresie formowania się państwa Piastów na przykładzie wybranych mikroregionów)
• Wojciech Dzieduszycki, Joanna Sawicka (kultura monarchii piastowskiej w źródłach archeologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem materiałów z Kruszwicy)