e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.mamzerm.jpg
telefon kontaktowy: 61 8216352;

2.  Wykształcenie:

uczelnia i lata studiów; Uniwersytet im Adama Mickiewicza w Poznaniu 1965 - 1970. tytuł pracy magisterskiej: Osadnictwo   wczesnośredniowieczne w Siedleminie, pow.  Jarocin 1970, promotor: prof. dr hab. Jan Żak .

tytuł  pracy doktorskiej: Metalurgia żelaza na terenie północnej Bułgarii we wczesnym  średniowieczu, promotor: doc. dr hab. Aleksander Dymaczewski, rok 1978.

habilitacja: 2006, Archeologia i dyskurs. Rozważania metaarcheologiczne, Poznań 2004);

nominacja profesorska (2010)

Języki obce
język: angielski, bułgarski, stopień znajomości - średni.


3   Praca badawcza:

Obszary zainteresowań zawodowych:

Problematyka kulturowa schyłkowego okresu starożytności i wczesnego średniowiecza w Europie środkowej i na Bałkanach. Kulturoznawcze aspekty badań społeczeństw archaicznych. Filozofia archeologii. Filozofia kultury.

Zakończone projekty badawcze:

 "Problematyka wczesnego średniowiecza na terenach Bułgarii Naddunajskiej";

 "Badania stanowisk archeologicznych na pograniczu Śląska i Wielkopolski w ramach AZP";

"Dolnośląski region hutniczy u schyłku starożytności";

 "Stanowisko hutnicze z okresu wpływów rzymskich w Psarach gm. Jemielno";

 "Wielkopolska u schyłku starożytności";

 "Problemy interpretacyjne w archeologii".

Obecnie realizowane projekty badawcze:

1. Teoretyczne aspekty archeologii

2. Rewolucja mentalna średniowiecza i jej znaczenie dla nowożytności.

3. Jak człowiek konstruował świat i siebie samego

Praktyka terenowa:

Bnin, Śrem, Feldberg, Kaszowo, Jankowo

Odercy, okr. Dobric (Bułgaria) 1972 - 1974, 1977.

Psary, gm. Jemielno 1980 - 1985.

4  Kariera zawodowa:

IAE PAN

asystent 1970 - 1978

adiunkt  1979 - 2005

docent 2006 - 2010

profesor nadzwyczajny 2010 -

5. Stypendia IAE PAN:

Czechosłowacja 1979

Bułgaria 1984

6. Dydaktyka:
Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu w 2009 r.
tematyka zajęć: Metodologia badań humanistycznych

7.  Członkostwo w stowarzyszeniach, komitetach i organizacjach  naukowych:

Członek Rady Naukowej Instytutu Archeologii i Etnologii PAN

Zastępca Przewodniczącego Komisji Archeologicznej Poznańskiego Oddziału PAN

Członek Komisji Archeologicznej PTPN w Poznaniu.

Członek Komisji Metod i Teorii Badań Archeologicznych Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wydziału I Nauk Społecznych PAN.

Członek Komisji Historii i Ochrony Zabytków Hutnictwa przy Zarządzie Głównym SIiTPH w Katowicach.

Członek Polskiego Towarzystwa Filozoficznego.

9. Organizacja i popularyzacja nauki: udział w konferencjach naukowych;


a) Wykaz  konferencji naukowych oraz wygłoszonych referatów (po doktoracie)

1. Konferencja: „Bałkany i Polska w starożytności i średniowieczu", Poznań 18 - 20. V. 1982 r.
Referat: Społeczno-gospodarcze aspekty rozwoju metalurgii żelaza na terenie Bułgarii Naddunajskiej w okresie wczesnego średniowiecza.

2. „III Śląska Konferencja Archeologiczna", Wrocław 23 - 25. III. 1983 r.
Referat: Badania wykopaliskowe na stanowisku hutniczym z okresu wpływów  rzymskich w Psarach, woj. leszczyńskie, w latach 1980 - 1982. „Sesja naukowa Komisji Historii Ochrony Zabytków Hutnictwa prz Zarządzie Głównym    SITPH", Rydzyna 23. IV. 1983. Referat: Badania nad starożytnym hutnictwem żelaza w rejonie rzeki Baryczy.

3. „Wielkopolski Sezon Archeologiczny - 1984", Poznań 24 - 25. VI. 1985 r.
Referat: Osada hutnicza ludności kultury przeworskiej z przełomu er w Psarach w woj. leszczyńskim.

4. „V. Międzynarodowy Kongres Archeologii Słowiańskiej", Kijów 17 - 26. IX. 1985 r.
Referat: Determinants of the Technical Development in Ferrous Metallurgy in Central Europe in Antiquity and in the Early Middle Ages.

5. Sesja naukowa zorganizowana przez Instytut Historyczny Uniwersytetu  Warszawskiego   „Geneza i funkcjonowanie wczesnych form państwowości na tle porównawczym", Warszawa 10 - 11. IV. 1987 r. Referat: Z problemów socjogenezy pierwszego państwa bułgarskiego.

6.  Posiedzenie w IAE n.t. „Metodologiczne problemy archeologii", Warszawa 31.V. 1991 r.
Referat: Prawda odkrywana a prawda wytwarzana w archeologii.

7. Sympozjum naukowe „V. Gordon Childe i archeologia XX wieku", Warszawa 14. IV. 1992 r. Referat: V.G. Childe'a idea postępu jako koncepcja dziejów.

8. Posiedzenie Komisji Archeologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 1.IV. 1993 r. Referat: Czas i przestrzeń w archeologii jako kategorie porządkowe wytwarzane.

9. Posiedzenie w IAE n.t. „Metodologiczne problemy archeologii", Warszawa 28. VI. 1993 r.
Referat: Wytwarzanie treści dziejowej jako przekład kulturowy.

10. Konferencja p.t. „Jakiej archeologii potrzebuje współczesna humanistyka?",  zorganizowana przez Komisję Dziejów i Metodologii Badań Archeologicznych Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wydziału I PAN i Komisję Metodologii Oddziału PAN w Poznaniu,  Poznań 18.X. 1994. Referat: Pytanie o archeologię.

11. Ogólnopolska konferencja „Dorobek polskiej archeologii i prahistorii ostatniego półwiecza, Puszczykowo k. Poznania 27 - 30 X. 1997 r.
Referat: Kulturowe konteksty paradygmatów w archeologii.

12. Konferencja Komisji Metodologii i Dziejów Historiografii Komitetu Nauk Historycznych PAN „Archeologia - doświadczanie przeszłości ?, Recz k. Bydgoszczy, 12 - 13. V. 1998 r.
Referat: Archeologia jako uobecnienie przeszłości.

13. Konferencja zorganizowana przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej i Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, „Eidolon, Kultura archaiczna w zwierciadle wyobrażeń, słów i rzeczy", Gdańsk, 7 - 8. V. 1999 r.
Referat: Mit etniczny w archeologii.

14. Posiedzenie Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wdziału I PAN, „Etnogeneza Słowian - Emocje, rzeczywistość badawcza, odbiór społeczny", Warszawa, 2.VI. 2000 r.
Referat: „Archeologia etniczna versus kulturowo-interpretacyjna".

15. Posiedzenie Komisji Dziejów i Metodologii Badań Archeologicznych Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wydziału I PAN, „Archeologia - obecność mitu", Poznań, 17. V. 2001 r.
Referat: Archeologia jako metafora.

16. Konferencja: „Problemy starożytnego hutnictwa żelaza na Śląsku", Wołów, 2 - 3. VI. 2001 r.
Referat: Nadbarycki ośrodek hutniczy u schyłku starożytności.

17. Sesja naukowa zorganizowana przez Instytut Kulturoznawstwa UAM z okazji 70-lecia prof. J. Kmity: „W kole hermeneutycznym interpretacji kultury", Ciążeń k. Słupcy, 15 - 17. VI. 2001 r.
Referat: O metaforze.

18. Międzynarodowa konferencja: „Archeologia o początkach Słowian", zorganizowana przez Uniwersytet Jagielloński i Polską Akademię Umiejętności w Krakowie, Kraków 19 - 21. XI. 2001 r.
Referat: Kultura archeologiczna jako wspólnota interpretacyjna.

19. Konferencja naukowa: „Odmiany konstruktywizmu w filozofii i nauce", zorganizowana przez Instytut Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu  i Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk 31.V - 1.VI. 2002 r.
Referat: Strategie konstruktywistyczne w archeologii.

20. Konferencja naukowa: „Umysł a kultura", zorganizowana przez Instytut Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu i Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Sławutowo k. Pucka, 11 - 13. VI. 2003 r.
Referat: Problemy archeologii kognitywnej.

21. Posiedzenie Komisji Antropologii Pradziejów i Średniowiecza Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wydziału I PAN, Warszawa, 11. II. 2004 r.
Referat: Archeologia i dyskurs. Rozważania metaarcheologiczne.

23. Konferencja naukowa: Archeologiczne i pozaarcheologiczne sposoby badania kultur pierwotnych, zorganizowana przez Instytut Filozofii UAM w Poznaniu, Ciążeń k. Słupcy, 10 -   12. VI. 2005 r.
Referat: Metaarcheologia.

24. Posiedzenie Komisji Metod i Teorii Badań Archeologicznych Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wydziału I PAN, Gdańsk, 8 - 9. VI. 2006 r.: „Teoretyczne problemy archeologicznych badań nad sztuką figuralną."
Referat: O estetyzacji archeologii.

25. Międzynarodowa Konferencja: „Sztuka pradziejowa i wczesnośredniowieczna jako źródło historyczne", zorganizowana przez Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, Komisję Archeologiczną Wrocławskiego Oddziału PAN oraz IAE PAN, Biskupin 5 - 7. VII. 2006
Referat: Estetyzacja archeologii.

26. Posiedzenie Komisji Metod i Teorii Badań Archeologicznych Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych Wydziału I PAN, Poznań, 26. IV. 2007 r. : „Granice" archeologii. Referat: Tożsamość archeologii.

27. Konferencja naukowa: „Antropologiczne spojrzenie na globalizację. Doświadczenia i wyzwania", zorganizowana przez Komitet Nauk Etnologicznych PAN oraz Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM, Poznań 23 - 24. X. 2007 r.
Referat: Archeologiczne rodowody globalizacji.

28. Konferencja naukowa: „Interdyscyplinarne oblicza przeszłości. Pamięci Jerzego Topolskiego.", zorganizowana przez Instytut Historii UAM, Poznań 19 - 20. II. 2009 r.
Referat: Czy możliwe jest materialne (fizykalne) przedstawienie przeszłości?

29. Posiedzenie naukowe zorganizowane przez Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie. „Towarzystwo Pruthenia", Olsztyn 23. IV. 2009 r.
Referat: Źródła archeologiczne: artefakty czy językowe o nich wypowiedzi.

30. Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa: „Współczesne oblicza przeszłości", zorganizowana przez Instytut Prahistorii UAM w Poznaniu, Poznań 21 - 22. X. 2009 r.

Referat: „O archeologicznej autokreacji".

31. Konferencja naukowa: „Przeszłość społeczna. Podstawy konceptualizacji badań z perspektywy archeologii."  zorganizowana przez Komisję Antropologii Pradziejów i Średniowiecza KNPiP PAN, Warszawa 11 - 12 XII. 2009 r.
Referat: Inspiracje etnologiczne w archeologii.

32. Międzynarodowa Konferencja: „Sztuka pradziejowa i wczesnośredniowieczna jako źródło historyczne", zorganizowana przez Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, Komisję Archeologiczną Wrocławskiego Oddziału PAN oraz IAE PAN, Biskupin 7 - 9. VII. 2010
Referat: Unifikacja kulturowa i hybrydyzacja w społeczeństwach pradziejowych.

Bibliografia

1.      Rec.: H. Rempel, Reihengräberfriedhöfe des 8. bis 11. Jahrhunderts aus Sachsen-Anhalt, Sachsen und Thüringen, Berlin 1966, Slavia Antiqua, t. 17, 1970, s. 324 - 325.

2.      Problematyka osadnictwa wczesnośredniowiecznego w Siedleminie, pow. Jarocin, Sprawozdania Archeologiczne, t. 24, 1972, s. 467 - 468.

3.      Wczesnośredniowieczne osadnictwo w Siedleminie, pow. Jarocin, Fontes Archaeologici Posnanienses, t. 22, 1972, s. 60 - 94.

4.      Materiały wczesnośredniowieczne z Jankowa (stanowisko 1), pow. Inowrocławski, Slavia Antiqua, t. 20, 1973, s. 143 - 174.

5.      Technologia części uzbrojenia znalezionych na grodzisku w Styrmen, okręg Ruse, Slavia  Antiqua, t. 20, 1973, s. 125 - 129.

6.      Z problematyki badań nad starożytną i wczesnośredniowieczną metalurgią żelaza w Bułgarii, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 24, 1976, s. 295 - 305.

7.      The Ancient Metallurgy of Iron in Bulgaria, Archeologické Rozhledy, t. 29, 1977 z. 3, s. 323 - 324.

8.      Technologia produkcji przedmiotów żelaznych ze Styrmen nad Jantrą w Bułgarii, Slavia Antiqua, t. 25, (1978) 1979, s. 225 - 243.

9.      Psary, woj. Leszczyńskie. Stanowisko 1, Informator Archeologiczny. Badania 1980, Warszawa 1981, s. 127 - 128.

10.  Psary, gm. Jemielno, woj. leszczyńskie. Stanowisko 1, Informator Archeologiczny, Badania 1981, Warszawa 1982, s. 150.

11.  Problematyka badań wykopaliskowych na osadzie hutniczej z okresu wpływów rzymskich w Psarach, woj. Leszno, Sprawozdania Archeologiczne, t. 34, 1983, s. 141 - 152.

12.  Psary, gm. Jemielno, woj. leszczyńskie. Stanowisko 1, Informator Archeologiczny. Badania 1982, Warszawa 1983, s. 167.

13.  Badania nad starożytnym hutnictwem żelaza w rejonie rzeki Baryczy, Wiadomości Hutnicze, t. 40, 1984 nr 3, s. 87 - 91.

14.  Bloomery Site of La Téne and Early Romano-Barbarian Periods at Psary, Poland, Archeologické Rozhledy, t. 36, 1984 nr 6, s. 682 - 683.

15.  Psary, gm. Jemielno, woj. Leszczyńskie. Stanowisko 1, Informator Archeologiczny. Badania 1983, Warszawa 1984, s. 131.

16.  A Chronology of the Metallurgic Site  in Psary, Leszno Voivodship, in the Light of C-14 Dating, Archaeologia Polona, t. 23, (1984), 1985, s. 67 - 85 (współautor: M.F. Pazdur).

17.  Determinants of the Technical Development in Ferrous  Metallurgy in central Europe in Antiquity and in the  Early Middle Ages, w: Tezisy dokladov pol'skoj delegacji na V Meżdunarodnom Kongresse Slavjanskoj Archeologii, Kiev 1985, Warszawa 1985, s. 127 - 133.

18.  Doc. dr hab. Aleksander Dymaczewski (19. II. 1930 - 6. III. 1984), Sprawozdania Archeologiczne, t. 37, 1985, s. 319 - 324.

19.  Problem rozwoju metalurgii żelaza w Europie Środkowej u schyłku starożytności, Przegląd Archeologiczny, t. 32, 1985, s. 69 - 103.

20.  Psary, gm. Jemielno, woj. leszczyńskie. Stanowisko 1, Informator Archeologiczny. Badania 1984, Warszawa 1985, s. 107.

21.  Społeczno - gospodarcze aspekty rozwoju metalurgii żelaza na terenie Bułgarii Naddunajskiej w okresie wczesnego  średniowiecza, Balcanica Posnaniensia, t. 2, 1985, s. 181 - 198.

22.  Gromadne znalezisko przedmiotów żelaznych z Novae, Archeologia, t. 35, (1984) 1986, s. 153 - 163 (współautorzy: M. Mazur i E. Nosek).

23.  Psary, gm. Jemielno, woj. leszczyńskie. Stanowisko 1, Informator Archeologiczny. Badania 1985, Warszawa 1986, s. 108.

24.  Determinants of Technical Development in Ferrous Metallurgy in Central Europe in Antiquity and the Early Middle Ages, (w:) Trudy V Meżdunarodnogo Kongressa Archeologov - Slavistov, t. 2, Kiev 1988, s. 104 - 107.

25.  Studia nad metalurgią żelaza na terenie północno-wschodniej Bułgarii we wczesnym średniowieczu, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, ss. 204.

26.  Rec.: Le terre sigille gallo-romaine. Lieux de production du Haut Empire: Implantations, produits, relations, red. C. Bemont i J.P. Jacob, Documents d'Archeologie Francaise, t. 6, Paris 1986, Przegląd Archeologiczny, t. 38, 1991, s. 137 - 141.

27.  Z problemów socjogenezy pierwszego państwa bułgarskiego (681 - 1018), (w:) Geneza i funkcjonowanie wczesnych form państwowości na tle porównawczym, red. M. Tymowski i M. Ziółkowski, Wyd. UW, Warszawa 1992, s. 97 - 116.

28.  Przeciwko dogmatowi determinizmu technologicznego, Archeologia Polski, t. 38 z. 1, 1993, s. 136 - 150.

29.  Deconstruction of the Evolutionist Paradigm in Archaeology, (w:) Historiography Between modernism and Postmodernism. Contribution to the methodology of the Historical research, ed. J. Topolski, Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities, t. 41, 1994, s. 191 - 199 (współautor: J. Ostoja-Zagórski).

30.  Pytanie o archeologię, (w:) Jakiej archeologii potrzebuje współczesna humanistyka?,  red. J. Ostoja-Zagórski, Wyd. Instytutu Historii UAM, Poznań 1997, s. 13 - 49.

31.  Archeologia jako uobecnienie przeszłości, (w:) Świat historii, red. W. Wrzosek, Wyd. Instytutu Historii UAM, Poznań 1998, s. 299 - 307.

32.  Dymitr Toptanov (1944 - 1997), Slavia Antiqua, t. 39, 1998, s. 344.

33.  Mit etniczny a archeologia, Żnińskie Zeszyty Historyczne, t. 22, 1998, s. 11 - 14.

34.  Pol'skiti proučvanija v Stărmen i Odărci (rezul'tati i opiti), (w:) Zwischen Byznaz und Abendland. Pliska, der Östliche Balkanraum und Europa im Spiegel der Frühmittelalterarchäologie, Frankfurt am Main 1999, s. 90 - 92 (współautor : Z.  Kurnatowska).

35.  Problem etniczny w archeologii, Slavia Antiqua, t. 40, 1999, s. 169 - 201.

36.  V.G. Childe'a idea postępu jako koncepcja dziejów, (w:) V. Gordon Childe i archeologia w XX wieku, red. J. Lech i F.M. Stępniowski, PWN, Warszawa 1999, s. 223 - 242.

37.  Archeologia kulturowo-historyczna a kontekstualizm, (w:) Archeologia w teorii i w praktyce, red. A. Buko i P. Urbańczyk, Wyd. IAE PAN, Warszawa 2000, s. 97 - 114.

38.  Kulturowe konteksty „paradygmatów" w archeologii, (w:) Archeologia i prahistoria polska w okresie ostatniego półwiecza, red. M. Kobusiewicz i S. Kurnatowski, Wyd. PTPN, Poznań 2000, s. 537 - 550.           

39.  Mit etniczny w archeologii, (w:) Eidolon. Kultura archaiczna w zwierciadle wyobrażeń, słów i rzeczy, red. H. Van den Boom, A.P. Kowalski i M. Kwapiński, Muzeum Archeologiczne,  Gdańsk 2000, s. 99 - 106.

40.  Archeologia etniczna versus kulturowo-interpretacyjna, (w:) Praojczyzna Słowian, red. W. Mańczak, Wyd. UJ, Kraków 2001, s. 21 - 27.

41.  Archeologia jako metafora, (w:) Kultura jako przedmiot badań. Studia filozoficzno -
      kulturoznawcze, red. B. Kotowa, J. Sójka, K. Zamiara, Wyd. Humaniora, Poznań 2001, s.
     103 - 121.

42.  Mit etniczny - tożsamość narodowa - nacjonalizm, Przegląd Bydgoski, t. 13, 2002, s. 105 - 112 (współautor: J. Ostoja-Zagórski).

43.  Strategie konstruktywistyczne w archeologii, (w:) Konstruktywizm w humanistyce, red. A.
Pałubicka i A.P. Kowalski, Oficyna Wydawnicza „Epigram", Bydgoszcz 2003, s. 149 -162.

44.  Archeologia i dyskurs. Rozważania metaarcheologiczne, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Poznań 2004, ss. 282.

45.  Ethnischer Mythus in der Archäologie, Zbornik na počesť Dariny Bialekovej, Nitra 2004,
      s. 223 - 226.

46.  Głos w dyskusji, (w:) Archeologia o początkach Słowian, red. P. Kaczanowski, M.
Parczewski, Wyd. UJ, Kraków 2005, s. 83.

47.  Kultura archeologiczna jako wspólnota interpretacyjna, (w:) Archeologia o początkach
Słowian, red. P. Kaczanowski, M. Parczewski, Wyd. UJ, Kraków 2005, s. 51 - 64.

48. From a metaarchaeological point of view, Archaeologia Polona, t. 44, 2006, s. 65 - 72.

49. Mimesis jako źródło kultury społeczeństw środkowoeuropejskiego  barbaricum u schyłku,
      starożytności, (w:), Estetyka w archeologii. Kopie i naśladownictwa, red. M. Kwapiński,
      Muzeum Archeologiczne, Gdańsk 2006, s. 125 - 136.

50. Ergebnisse und Erfahrungen aus dem polnischen Untersuchngen in Stărmen und Odărci, 
      Post-Roman Towns, Trade and Settlement in Europe and Byzantium, vol 2, Byzantium,
      Pliska, and the Balkans, ed. J. Henning, Walter de Gruyter, Berlin - New York,   2007,
      s. 527 - 542 (współautor: Z. Kurnatowska).

51. Eskapizm dziejowy. Polityka historyczna a problem bezpieczeństwa wspólnotowego,( w:)      Bezpieczeństwo ontologiczne, red. A. Dobosz i A.P. Kowalski, Oficyna Wydawnicza      „Epigram", Bydgoszcz 2007, s. 17 - 38.
 
52. Orientacje badawcze w polskiej archeologii, Nauka, 1/2007, s. 131 - 148. (współautor:
      J. Ostoja-Zagórski).

53. Estetyzacja archeologii, (w:) Sztuka pradziejowa i wczesnośredniowieczna jako źródło       
      historyczne, red. B. Gediga i W. Piotrowski, Biskupin - Wrocław 2008, s. 63 - 83.

54. Ot gledna točka na metaarcheologijata, Istorikii, t. 3, Jubileen sbornik v čest na doc. dr
      Stojan Vitljanov po slučaj negovata 60-godišnina, Universitetsko izdatelstvo „Episkop
      Konstantin Preslavski", Šumen 2008, s. 39 - 47.
 
55. Rec.: Kazimierz Bielenin, Dwa dzwony kościoła św. Otylii w Brzeszczach. Legenda czy
     rzeczywistość, Wydawnictwo „Nofis", Kraków 2008, ss. 220, Przegląd Bydgoski, t. 19,
      2008, s. 115 - 117.

56. U schyłku starożytności, (w:) Pradzieje Wielkopolski, red. M. Kobusiewicz, Instytut
     Archeologii i Etnologii PAN, Poznań 2008, s. 243 - 296.

57. Wytwarzanie w społeczeństwach archaicznych jako działanie komunikacyjne, (w:) Język i
      przedstawienie, red. A. Pałubicka, G.A. Dominiak, Oficyna Wydawnicza „Epigram",
      Bydgoszcz 2008, s. 98 - 127.

58. Jerzego Kmity irytacje na przyrodoznawcze nadzieje humanistów, Przegląd
      Kulturoznawczy Nr 1(5), 2009, s. 184 - 192.

59. O antropomorfizacji dziejów, (w:) Estetyka w archeologii. Antropomorfizacje w
      pradziejach i starożytności, red. E. Bugaj i A.P. Kowalski, Wydawnictwo Poznańskie,
      Poznań  2010, s. 115 - 135.

60. Źródła archeologiczne: artefakty czy językowe o nich wypowiedzi?, Humanistyka i
      Przyrodoznawstwo, t. 16, 2010, s. 227 - 250.
 
61. Archaeological Sources: Artefacts or Linguistic Statements Concerning Them?, Analecta
     Archaeologica Ressoviensia, t. 4, 2009 (2011), s. 77 - 118.

62. Czy możliwe jest materialne (fizykalne) przedstawianie przeszłości ?, (w:) Oblicza      
      przeszłości, red. W. Wrzosek, Oficyna Wydawnicza „Epigram", Bydgoszcz 2011, s. 251 -
     263.
 
63. Magiczna atrakcyjność archaicznego doświadczenia „estetycznego", (w:) Sztuka w
      kulturze, red. J. Jeszke, Wyd. Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego UAM, Poznań -
      Kalisz 2011, s. 24 - 34.

64. O archeologicznej autokreacji, (w:) Współczesne oblicza przeszłości, red. A. Marciniak,
      D. Minta-Tworzowska, M. Pawleta, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011, s. 25 - 38.

65. Przekształcanie się problemów filozoficznych w kulturoznawcze jako wyraz procesu
      humanizacji świata, Filo-Sofija, t. 12, 2011, s. 263 - 278.
 
                                                           w druku
 
66. Antropologia a archeologia, w: Badania nad przeszłością społeczną. Podstawy
      konceptualizacji z perspektywy archeologicznej (współautorzy: M. Buchowski i
      A. Rozwadowski)

67. Archeologia a filozofia kultury, w: Badania nad przeszłością społeczną. Podstawy
      konceptualizacji z perspektywy archeologicznej,

68. Archeologia i historia jako wspólnota interpretacyjna, ( w:) Archaeologia versus
      historiam, historia versus archaeologiam czyli jak wspólnie poznawać średniowiecze,
      red. M. Brzostowicz, M. Przybył, D. Sikorski, PTPN, MAP, Poznań 2012,
 
69. Etniczność, w: Badania nad przeszłością społeczną. Podstawy konceptualizacji z
      perspektywy archeologicznej,
 
70. Unifikacja kulturowa i hybrydyzacja w społeczeństwach archaicznych, (w:) Rytm
      przemian kulturowych w pradziejach i średniowieczu, Biskupin 2012.

71. Uwagi o poznawczej i kulturotwórczej roli archeologii polskiej ostatnich lat. Próba
      oceny.